Đình làng Tượng Sơn, nơi tổ chức lễ hội Khai hạ hàng năm là một trong những ngôi đình lớn trên đất Quảng Bình, được xây dựng vào năm Canh Ngọ 1750. Năm 2003, đình làng Tượng Sơn được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Năm 2017, đình làng Tượng Sơn được trùng tu, tôn tạo lại trên nền đất cũ theo kiến trúc đình làng cổ Việt Nam.

    Ngày nay, đình làng Tượng Sơn là nơi hội họp, diễn ra các hoạt động văn hóa-văn nghệ, lưu giữ nhiều phong tục, tập quán tốt đẹp và còn là hiện thân của tình đoàn kết cộng đồng nơi đây.
    Ông Phạm Hồng Phú- Phó chủ tịch UBND phường Quảng Long, cho biết: “Lễ khai hạ đầu xuân của phường Quảng Long có từ lâu đời. Theo ông cha kể lại, Tổ chức lễ hội Khai hạ đầu xuân thì trong năm đó gặp nhiều may mắn, mùa màng bội thu, con cháu học hành thành đạt. Để phát huy lễ hội khai hạ đầu xuân của phường Quảng Long, trong những năm qua Đảng ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN phường đã triển khai nhiều kế hoạch để tổ chức tôn tạo lại lễ hội ngày một hoành tráng hơn. Xây dựng xới vật đảm bảo khang trang để tổ chức lễ hội đạt kết quả tốt và nhân dân đồng tình hưởng ứng cao. Chúng tôi đã khôi phục lại đình làng để có nơi thờ cúng tâm linh Tổ tiên và nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh cho cộng đồng dân cư làng Tượng, để từ đó ngày một phát huy bản sắc văn hóa của lễ hội”.

        Theo truyền thống, lễ hội Đình làng Tượng Sơn được tổ chức thành 2 phần: Phần lễ và phần hội. Phần lễ được tổ chức vào buổi sáng tại Đình làng Tượng Sơn, ngay từ sáng sớm, đông đảo bà con nhân dân trong phường tập trung về đình làng để tổ chức lễ khai hạ đầu xuân. Lễ khai hạ được tổ chức hết sức trang nghiêm, gồm những màn múa quyền, múa roi, múa đao, kiếm do các cụ cao tuổi trong làng biểu diễn. Đây là nét văn hóa truyền thống thể hiện tinh thần thượng võ của người dân Quảng Long, nhằm cầu cho mưa thuận, gió hòa, cầu cho mùa màng bội thu, mong muốn người dân có cuộc sống bình yên và thịnh vượng.

    Ông Nguyễn Văn Dương,  con em phường Quảng Long sinh sống tại Đồng Hới, chia sẻ: “Năm nào tôi cũng sắp xếp công việc để về dự Lễ khai hạ đầu năm, thắp nén hương dâng lên các bậc tiên hiền để mong muốn một năm thuận lợi, khỏa mạnh và bình an.”
Sau lễ khai hạ được tổ chức chu đáo tại đình làng Tượng Sơn là phần hội bao gồm hội cướp cù và hội vật. Cướp cù được diễn ra trên một sân cát có chiều dài khoảng 200m và chiều rộng  khoảng 150m. Sân chia thành hai đội, hai đầu góc sân dựng hai cây tre cao chừng 10m, phía trên buộc thêm rổ tre để làm mục tiêu ném cù lên. Không giống như những trò chơi khác, hội cù ở đây hai đội cùng tranh nhau quả cù rồi ném vào rổ của mình, trong khi đó đội còn lại sẽ tìm mọi cách giành lại quả cù để về đội mình ném lên rổ. Điểm độc đáo của lễ hội này là số lượng người hai đội không hạn chế, không quy định già, trẻ, gái, trai. Đội nào giành chiến thắng sẽ được ghi vào lịch sử hội cù của làng Tượng Sơn.

    Đấu thủ hai bên dùng sự nhanh nhẹn, khéo léo để tranh nhau ném quả cù vào rọ trong tiếng reo hò cổ vũ của người xem. Theo quan niệm của người dân nơi đây, ai cướp được cù và tung được cù vào rọ là năm mới cả đội gặp nhiều may mắn, làm ăn phát đạt.
Sau khi kết thúc hội cướp cù, hội vật thu hút nhiều đô vật trong và ngoài địa phương tham gia thi đấu ở các hạng cân khác nhau. Không khí càng hấp dẫn khi các đô vật ganh đua quyết liệt, ngang sức, ngang tài. Hội vật rộn rã tiếng chiêng, tiếng trống thúc giục và tiếng reo hò cổ vũ của khán giả.

    Hội vật của làng luôn đề cao tinh thần thượng võ, giáo dục con em rèn luyện sức khỏe, sự mưu trí, khéo léo và các giá trị truyền thống của cha ông. Hội vật tại lễ hội Khai hạ cũng là dịp để phường Quảng Long tuyển chọn những đô vật xuất sắc tham gia hội vật truyền thống của thị xã Ba Đồn được tổ chức vào ngày 10 tháng Giêng.

    Anh Nguyễn Xuân Hải, TDP Tiền Phong, phường Quảng Long, thị xã Ba Đồn, chia sẻ: “Bản thân tôi năm nào cũng về dự Lễ hội Khai hạ đầu năm của làng, đến đây, tôi cũng góp vui vào môn đấu vật với tâm thế vui là chính”.
   Những ngày đầu xuân đến Quảng Long xem hội cướp cù, hội vật mới thấy được tinh thần thượng võ và sự nỗ lực rèn luyện sức khỏe của người dân nơi đây.

 
     Lễ hội đình làng Tượng Sơn, phường Quảng Long được tổ chức hàng năm để cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, người dân trong làng được mạnh khỏe, làm ăn phát đạt. Đồng thời tạo không khí vui vẻ trong những ngày đầu xuân Ất Tỵ 2025.
 

Tác giả bài viết: Hồng Sâm - Hải Long

Nguồn: https://badontv.vn/van-hoa-xa-hoi/dac-sac-le-hoi-khai-ha-dau-xuan-6244.html